|
Í sjónvarpinu
Hafið, bláa hafið (The Blue Planet) er umfangsmikil könnun á
hafinu, því svæði jarðar sem minnst er þekkt, frá regindjúpi til strandar og heimsenda milli. Í þáttunum má sjá furðulegar lífverur og atferli þeirra sem aldrei hefur áður sést á myndum. Sumu af
þessu hafa jafnvel vísindamenn ekki kynnst fyrr en nýlega.
1. þáttur - Inngangur
"Plánetan okkar er blá," segir David Attenborough. "7/10 hlutar hennar eru undir sjó og Kyrrahafið eitt nær yfir hálfan hnöttinn."
Höfin stjórna veðurfari jarðar og í þeim fær urmull lífvera viðurværi,
allt frá steypireiðinni, stærstu skepnu sem lifað hefur á jörðinni, til minnstu svifdýra.
2. þáttur - Hafdjúpin
60 prósent af yfirborði jarðar eru á meira en 1650 metra sjávardýpi.
Aðeins örfá köfunartæki sem bera menn komast á slíkt dýpi. Fleiri hafa farið út í geiminn en þeir sem hafa vogað sér svona djúpt. Í þessum þætti er kafað í hyldýpið þar sem getur að líta furðuverur á
borð við þær sem lýst er í vísindaskáldskap. Sumar þeirra hafa
aldrei verið myndaðar áður og sumar eru óþekktar í sjávarlíffræði.
3. þáttur - Úthöfin
Úthöfin eru mikil víðátta. Þau ná yfir 360 milljón ferkílómetra af
yfirborði jarðar. Mikill hluti þeirra er lífvana auðn en samt lifa sumir
hraðskreiðustu og sterkustu ránfiskar sjávarins óravegu frá landi.
4. þáttur - Í klakaböndum
Mestan hluta ársins eru heimskautasvæðin bæði helköld og dimm.
Samt er talsvert líf á báðum jarðarpólum. Á Suðurskautinu er meginland, stundum nefnt Antarktíka. Það er umkringt ísþekju þar
sem hin harðgerða keisaramörgæs hefur vetursetu í 50 stiga gaddi
eða meira. Norðurheimskautið er aftur á móti frosið haf, nær umkringt landi. Þar ríkir hvítabjörninn og enginn selur, fugl eða
jafnvel hvalur er óhultur.
5. þáttur - Árstíðir í hafinu
Í sumum höfum sveima fiskar um í milljónatali og plöntusvif blómstar í stórum breiðum. Hér í tempruðu beltunum er ofurgnótt lífsins meiri en nokkurs staðar. Lífsskilyrðin breytast með hverri
árstíð en hvergi er viðkoma meiri í sjávarlífinu.
6. þáttur - Kórallahöfin
Kóralrif, lauguð tærum hitabeltissjó, eru regnskógar hafsins. Þau minna á neðansjávarparadís en þar er líka hart barist um bestu
staðina og bestu bitana. Kjölfesta þessa þéttbýlis eru kórallar.
7. þáttur - Sjávarföll
Afl sjávarfalla megnar að hreyfa úthöfin. Flóð og fjara geta skilið milli lífs eða dauða en þau gera líka kröbbum kleift að fara í
fótbolta og flugfiskum í gripleik. Úr næstum 400.000 km fjarlægð
togar aðdráttarafl tunglsins í jörðina svo að á höfin myndast bunga og þá verður flóð - en fjara hinum megin á hnettinum. Sjávarföllin
hafa mikil áhrif, daglega, mánaðarlega og árlega og stórstraums-
háflæði ásamt ofviðri getur valdið miklum skaða.
8. þáttur - Með ströndum fram
Þar sem land og haf mætast er allt breytingum undirorpið og eftir því verður lífið við strendur að laga sig. Mörg dýr sem sækja til
strandar hafa þar skamma viðdvöl en gestir eru margir og misjafnir. Háhyrningar bruna á land og stranda, rostungar koma til að skipta um ham og allt í einu fyllist fjaran af skjaldbökum.
|
|
|