"Árið 1775, nóttina milli
23. og 24. júlím., fór ég á
báti út úr Veiðileysufirði í
þoku og þykkviðri og stóð það
þangað til morguninn eftir kl. 8 ½, að sólskin
kom og dreifði snögglega þokunni svo að vel
sást um alla byggðina nema aðeins í fjarðarmynninu.
Þar var að sjá skrokk einn kolsvartan ofan á
sjónum sem tók yfir tvo þriðjunga af fjarðarbreiddinni,
en hann er nærhæfis hálf vika sjávar
á breidd. Skepna þessi líktist mikið stórhveli
og hvarf stundum að nokkru í sjó niður,
en stundum rétti hún sporðinn upp í loftið
og bægslin og stundum hausinn allan.
Þó blæjalogn væri urðu
þeir sem með mér voru lafhræddir og ætluðu
fyrir fullt og fast að þetta væri illhveli og
einkum lyngbakurinn sem svo er frá sagt í fornum
sögum að sé eins og eyja tilsýndar og þurfi
ekki að éta oftar en þriðja hvert ár,
en þá hámi hann í sig allt sem að
kjafti kemur, fiska og fugla, sædýr og annað
þess konar. Við héldum því að
landi og gengum upp á hæð nokkra; þaðan
sáum við sömu sjón og áður,
ekki lengra að en fjórðung mílu frá
sjónum, og virtist okkur það vera reglulegur
hvalur.
Hóf hann stundum nokkuð af skrokknum
frá sjónum hér um bil álnarhátt,
en lá þó í sjónum að öðru
leyti. Sýndist okkur hann nú miklu ljósari
álits en áður. Loksins hvarf hann okkur sjónum
allt í einu um kl. 9."
