Adragandi Brautryjendur Landnmi Ntt samflag Ntminn



Samtmaheimildir
- Vesturfarasaga 1873
Gumundur Stefnsson

Bkmenntir
Til Vesturfara
Tmas Jnasson

burtsiglngu fr slandi
Undna skldkona

Vesturfararsaga 1873
Skr af Gumundi Stefnssyni
Stefn Karlsson, fyrrverandi forstumaur rnastofnunnar, bj til prentunar, ritai inngang og geri skringar

Eftirfarandi ferasaga er skr af Gumund Stefnssyni, fur Stephans G. Stephanssonar. Gumundur Stefnsson fluttist vestur um haf ssumars 1873 samt Gubjrgu konu sinni Hannesdttur og brnum eirra, Stefni sem var kominn a tvtugu og Sigurlaugu Einru sem var sj rum yngri.

Stefn G. skrifai einnig sgu essarar ferar, nokkru rkilegar en Gumundur fair hans, og er s ferasaga prentu 4. bindi af Brfum og ritgerum (Rv. 1948), bls. 111-34. Greinilegt er a annar eirra fega hefur egi af hinum, sennilega Gumundur af Stefni, en ferasgu Gumundar er mis frleikur sem ekki er hj Stefni og vihorf sums staar nnur en fram koma hj syninum, eins og vi er a bast, a ekki vri nema vegna aldursmunar. Saga Gumundar er lka rakin lengra fram hausti Wisconsin; hn endar 12. nvember 1873, en ferasaga Stefns 14. oktber.

ferasgu Stefns eru fein erindi sem hann orti leiinni, og fleira orti hann sem tengist frinni, m.a. "Kveju", sem er ort orasta Gumundar fur Stefns og birtist Noranfara nokkrum dgum eftir a vesturfarar lgu af sta fr Akureyri (sbr. Andvkur IV (Rv. 1958), bls. 108-109).

remur rum fyrir vesturfrina hafi fjlskyldan flust vestan r Skagafiri norur Brardal, ar sem Stefn gerist vinnumaur hj Jni Jnssyni Mjadal og Sigurlaugu konu hans, sem var fursystir Stefns, en s fjlskylda var samfera flki Stefns vestur um haf, og Helga dttir Jns og Sigurlaugar giftist Stefni 1878. Brardalsrin vru foreldrar Stefns vinnumennsku Mri hj Kristjni Ingjaldssyni og fyrri konu hans Helgu Stefnsdttur, sem var hlfsystir Gumundar.

Ferasguna mun Gumundur hafa tla Helgu systur sinni, a a komi ekki beinlnis fram, en hann hefur spurt lt Helgu ur en hann sendi brfi af sta. ess getur hann eftirmla vi ferasguna, sem greinilega er beint til Kristjns Ingjaldssonar bnda Helgu n ess a hann s nefndur nafn. ar segir Gumundur m.a. a 'Stebbi', .e. Stephan G., hafi hjlpa sr um fein stef eftir systur sna undir nafni vitakanda, og bggli me ferasgunni eru nokkur eftirmli eftir Helgu, ein eirra undir nafni Kristjns. Skrif essi hafa varveist frum Inglfs Kristjnssonar Ingjaldssonar og dtra hans.

(Stafsetning eftirfarandi texta er fr til ntmahorfs, en ekki samrmd til hltar. Ormyndum er haldi, a r vki fr v sem n er tali rtt. Skringar sem hr eru settar neanmls eru a mestu sttar ferasgu Stephans G. Stephanssonar, sem geti er hr a ofan, sjlfsvisgu Stephans, sem einnig er prentu Brfum oq ritgerum IV (bls. 79-98), Sgu slendinga Vesturheimi eftir orstein . orsteinsson, II. bindi (Winnipeg 1943), og Tryggva Gunnarsson eftir orkel Jhannesson og Bergstein Jnsson, II. bindi (Rv. 1965).)

mars 1987

Stefn Karlsson


Nst mnu gei er a skrifa ekkert til slands, v vin hefir ekki veri svo ngjuleg san g fr aan.

Fyrst ennan litla tma sem vi dvldum Akureyri1 l Gubjrg2 sr-veik og alla heilu ferina anga til nna a hn er lti eitt hressari.

g arf ekki a segja fr veru okkar Akureyri og eim svikum sem vi urum ar fyrir af Walker3 og jafnvel Lambertsen4, sem kom seinna betur ljs, v a er kunnugt heima og sumt mun vera bi a skrifa heim.

egar bi var a skipa llum hrossum5 fram og flutningi okkar, frum vi slendingar um bor skipinu Queen, 153 a tlu me brnum og llu saman. Var okkur sagt a fara niur nsta dekk og ba ar um okkur. a var vondur staur, kaflega rngt og hitastkjan olandi uppaf hestunum sem st svo rngt sem mgulegt var allri lestinni og eins dekkinu beggja megin tvi skansklninguna rttum, og uru au fyrir llum sjvargangi, svo au duttu stundum hlf-flt, en ftuu sig aftur.

N vrum vi slendngar , eins og fyrr segir, komnir um bor skipinu samt mrgum lndum sem fylgdu okkur um bor kl. 2 afarantt 4a gst.6 N var fari a kynda masknuna; fr skipi eins og a titra og hreyfast. N tluum vi a kveja landa okkar, en a vildi ekki lukkast vel, v n var ekki til setu boi, og ruddust eir allir ofan btana og land.

N tk skipi rs t eftir firinum me miklum hraa, en g lagist me lund fram stafn skipinu og s hvernin aumingja birnir, sem g ekkti svo, vru a hverfa mr seinasta sinni, og var a hr freisting.

Svo var haldi djpt, a um morguninn s g Tjrnes, a seinasta af ttjru minni.

N var kominn 5. gst, tluvert slmur sjinn, svo margir fru a vera veikir og selja upp. Mr var glatt, en lti kastai g upp.

6. gst var veur meira. Seldu n flestir upp, og vru margir dau-veikir.

7. gst var veri betra. N vru margir heilbrigir, en allir betri. ennan dag sum vi Freyjar, ekki nema hillingum.

8. gst klukkan 4 sst land, en egar vi komum nr, sum vi a etta vru Hjaltlandseyjar. r eru hrjstrugar, en byggar, og sum vi bi bi bor, v skipi sigldi eftir sundum milli eyjanna. N var flagga eftir hafnsgumanni, og gekk honum illa a komast t til okkar, v straumur og vindur var mikill, og sndist okkur litla skipi hans mundi hvolfast, en okkar skip bei mean. komst hann loksins til okkar; hann var vi 2an mann. Klukkan 9 komum vi til Leirvkur; ar var kasta akkerum. a er miki snotur br, en ltill, lti strri en Reykjavk, en hefir miki fleiri innba. ar fr Walker, Lambertsen og nokkrir slendingar upp binn.

N vru hestar farnir a drepast, v meferin var s blvaasta, og skai g oft a eir drpist allir. Heyinu var kasta undir einu sinni slarhring, og a var svo lti a sumir fengu ofurlitla nring, en sumir ekkert sem meinlausastir vru, og aldrei nokkurn dropa af vatni, og srnai mr egar eir vru a bera vatn eftir skipinu, en aumingjarnir vru a teygja sig eftir v, eir sem dekkinu vru, en g gat hverki btt r v n ru, v eir liu a ekki slendingum; eir lofuu eim a brjtast um anga til eir gfu upp andann. San a gum tma linum vru eir halair upp reiann og kasta fyrir bor. 6 drpust, sem g vissi vst, fallegir gripir, og var n komin g lykt bor- og svefnstofu okkar. Alltaf skai eg mna gu hesta sem g lt Flagi7 daua, en a lukkaist ekki. N var hr skipa upp 15 hestum, v Walker tti hr b, og vru eir anga frir. Seint um daginn var ltt akkerum.

9. gst kl. 12 f(yri)r m(idegi) komum vi til Aberdeen, og var siglt langt inn binn, sem er fjarska str, hfnin er gjr af manna hndum, borstokknum skipinu lagt mefram bryggju, og var n nnur bryggja ltil ea eins og breiur fleki lagur af borstokknum og upp aalbryggjuna, svo ekki skyldu hestar missa ftur ofan milli. N var fari a reka hestana, fyrst sem vru ilfarinu, og var 1 og 1 ltinn fara hver eftir rum upp grindartt sem st rtt fyrir ofan bryggjuna. ar st mgur og margmenni bu megin vi hestana sem upp komu, meal hverra var fjldi af strkadjflum me svigabrotum og bareflum, og fkk hvur hestur ekki minna en 2 hgg sitt hvurju megin. egar allir hestar vru komnir upp af dekkinu, var teki til eirra sem vru lestinni, og vru eir allir halair upp reia, ltnir sga niri dekki, reknir san upp og fengu allir smu vitkur. Seinast vru allir reknir burt og hvarf vi strt hs, og a s g seinast til eirra.

Kl. 5 e(ftir) m(idegi) var siglt aan, og komum vi kl. 2 f(yrir) m(idegi) til Granton, sem var s staur sem vi ttum a skilja vi okkar hrsis hestaskip.

N var borstokknum lagt vi bryggju sem var rtt fyrir nean tollhs sem farangur okkar tti a rannsakast. Snemma um morguninn kom maur fram skipi. Hann var lymskulegur mjg, fr a bija kvenflk a gefa sr brennivn og tbak, en a var lti um ess httar hj okkur. 2 ea 3 koffort stu opin, og fann hann einu tbaksbita, krtai a og gekk burt. Vi hfum vit a urka krtina af og skipta bitanum. A litlum tma linum kom annar maur sem talai dnsku. Hann sagist eiga a rannsaka farangur okkar, en hinn vri embttisbrir sinn. Lei n nokkur tmi angatil okkur var sagt me allt okkar uppr skipinu. Var kvenflk og brn lti fyrst ganga, en karlmnnum sagt a bera upp farangur okkar, sem var hr vinna, v n var falli undan skipinu, svo leggja mtti stiga ofan skipi og upp bryggjuna, og mttum vi bera arna upp allan farangur okkar, en reki var hart eftir okkur. egar allt var komi upp, byrjai rannsknin. Fundu eir ekkert sem tolltkt var, httu svo eftir litla leit, og komustum vi flestir hj essari lsaleit.

Bium vi svo tmakorn arna hj farangri okkar, anga til okkur var sagt a gufuvagn vri kominn, sem tti a flytja okkur til Glasgow. Var a hr fyrsta sinn a g s gufuvagn. a er ekki gaman a lsa essu heljartrlli, sem allt drepur sem fyrir v verur, ef a hrfar ekki undan. Hann er a sj sem spegilgler fagur, allur r jrni me gufustrompi uppr sr. Fyrir aftan gufustrompinn er nnur ppa mj. Hn er til ess a egar maur tekur streng sem liggur til ppunnar, skrar hann svo gurlega a heyrist margar mlur vegar, svo allir hrkkva saman, sem ekki hafa heyrt a fyrri, en etta skur ir 'varau ig', en ef a er ekki gjrt, er hver s lifandi skepna sem ekki hlir orin dauans herfang. Fast vi gufuvagninn kemur kolavagn, flutningsvagnar, og eru eir fullir af msum varningi og flutningi vesturfara. koma sjlfir flkvagnarnir, og eru eir grflega langir, en breiddin er essi: eftir endilngum vagninum er mtulegur gangur fyrir 1 mann, en bu megin eru sti eins og kirkju, hvurt sti mtulegt fyrir 2 menn, svo sem 4 lnir h, og eins iljair uppyfir manni eins og niri og eir bestu allir mlair og me stoppuum stum, strir glergluggar hver vi annan hliunum, svo maur sr um allt ti og getur teki gluggana opna, ef heitt er. Salerni er hverjum vagni og vatnslt til a drekka r, ef mann yrstir. N eru essir vagnar hvur aftan vi annan, anga til eir eru ornir kannske 20 til 30, og er a svo lng lest a v tra fir sem ekki hafa s a, a gufuvagninn skuli rfa essa lest alla fram me svo miklum trlldmi a lestin fer ingmannalei 1um kl(ukku)tma. etta er n allt gott, ef allt vri httulaust.

N var okkur skipa inn vagnana fljtt. g var heldur seinn, egar mest var reki eftir, v Gubjrg var alltaf frveik af brjstmeini v sem hn fkk Akureyri og hafi alla leiina og er ekki nrri v batna enn, hn rtt fylgi ftum; Lauga8 var veik lka. egar vi vrum komin inn vagnana, fr ll lestin sta. Mr tti a mjg skemmtilegt, ef eg hefi haft nokkra skemtun. N hlt lestin til Ednarborgar. ar var tafi lengi um daginn, og frum vi tr vgnunum og gengum dlti um binn me Lambertsen. San var fari sta aftur, og var fari um tma undir jr kolsvarta myrkri, en brum birti aftur. N fr a vera fagurt yfir a lta, fagrar ekrur og skgarrunnar, og er a fgur sjn, en allt bregur fyrir fljtlega, v lestin skrar fram.

Br(lega) var okkur skipa tr vgnunum, v n var komi til Glasgow. Var bi a kveikja gtunum. N var lng lei a ganga a veitingahsi sem okkur var fyrirhuga a gista . N kom maur til okkar og benti okkur a ganga eftir sr; a var mttkumaur sem tekur mti vesturfrum. Lambertsen gekk eftir; var a lng halarfa. Var reki eftir a menn skyldu ganga hart, en sumir veslir og margir me brn. Flykktist s mannfjldi me okkur, a g hef ekki s eins margt flk saman komi, allskonar jalur me hltri og ltum, stundum inn yrpinguna okkar til a villa okkur sundur, en vi gengum snugt, svo eir uru fegnir a hrfa til baka.

Loksins komum vi a hsinu; ar vrum vi talin inn eins og f. etta var n veitingahs; ar fengum vi mat um kvldi og rm um nttina. Daginn eftir vrum vi um kyrrt. ar fundum vi slendinga, konu Einars Bjarnasonar fr Reykjavk me 10 brn og 1a stlku og hafi bei 4 daga eftir okkur.

11. gst. Hr vrum vi (um) kyrrt um daginn. Skiptu sumir hr peningum, og gekk a misjafnt, og virtist mnnum Lambertsen heldur spilla laumi eins og oftar.

g fr lt t binn; ar eru margar snrur, svik og jfnaur. Hr eru eir ststu hestar sem g hef nokkru sinni s, fullkomin seiling mn h, ykkur yki trlegt. Fyrst hafi eg litlum peningum a skipta, enda ori eg a ekki heldur, svo gjru 2 arir, og urfti eg ekki a irast ess.

Seint um daginn kallar Lambertsen okkur saman karlmennina og tekur n me ngju af okkur etta hlfa pund sterling, sem hann sagi okkur a hann vri binn f linun um fyrir biina Akureyri, og mtti g lta 18 r(kis)d(ali) fyrir mig og mna. arna vrum vi aftur um nttina og urftum ekkert a borga; a gjri Allan.9

Um morguninn ttum vi a fara um bor skipi v sem tti a flytja okkur yfir Atlantshaf. N mttum vi ganga nrri eins langan veg eins og egar vi komum til Glasgow. Loksins komum vi til skipsins, og l a me borstokkinn vi bryggjuna, og urfti ekki anna en stga fram skipi. (ess arf hvergi, hvar sem skip leggja a ea fr landi.)

etta var kaflega strt skip, Manitoban10 a nafni, allt r jrni nema einstku sta innan. N var kominn svo mikill fjldi flks af llum jum, sem tluu til Amerku, Danir, Svar, Normenn, Skotar, Enskir, jverjar, Frakkar; me essum skyldum vi fara.

Var mnnum sagt a fara niur skip og ba ar um sig. Vi slendingar vrum allir sr einu herbergi, og var a brilegt, nokku rngt. A stundu liinni vrum vi rekin upp dekk og talin og skou vegabrf okkar. Var okkur svo sagt a fara ofan aftur. skipinu vru a heila 720 manns. Undir hlium skipsins bu megin vru nhs, fyrir karlmenn ru megin, en kvenflk ru megin; 7 gtu seti einu hverju megin, og fll allt ofan sj.

ennan dag var siglt til Grenvik;11 a er ltill br. Hr skildi Lambertsen vi okkur og hlt til baka gufubt, og sknuum vi hans ekki. N var siglt til Liverpool. Hr var a sem Lambertsen sagi okkur a vi fengjum vegabrfin til Milwaukee, sem vi borguum fyrir Akureyri. N brst etta me llu, og sum vi n svikin, og var a allt skrifa Allan, og mun Lambertsen varla vera agent slendinga oftar, v Allan vill lta allt vera sem reianlegast.

egar vi hfum dvali hr litla stund, kom maur fram skipi til okkar og sagist eiga a vera tlkur okkar yfir hafi, sagist heita Bentsen, norskur a tt. a var illt a skilja hann. Hann bannai slend(ngum) a ganga upp binn, v a vri httulegt, en kvast mundi ganga me svo sem 10, ef eir yrftu a kaupa eitthva, og svo var gjrt; komu eir svo brum aftur.

14. gst frum vi fr Liverpool, og var haldi tvestur. Segi g v lti um fer okkar yfir hafi. a var brilegur viurgjrningur skipinu. 2 sunnudaga sem vi vrum v lsum vi slend(ingar) eins og heima. Lti bar til tinda leiinni. 1 barn d; foreldrar ess vru vestan r Dalasslu slandi. egar a var di fyrir stundu, komu 2 af skipverjum ofan og lgu jrnpltu bu megin vi lki, margvfu svo striga tt a og saumuu svo utanum, bru svo upp dekk og lgu afvikinn sta og breiddu yfir. A stundu liinni komu margir upp dekki, yfirmenn sumt, tku 2 lki og bru ofan skip; fylgdi v fjldi flks. Var ar tekin opin hliin skipinu, og hlt einhvur embttismaur ru me aftur augun og upplyftar hendur; san var v varpa t sj. Tlkur okkar reyndist okkur gtlega, og frum vi oft til hans, egar vi urftum.

25. gst komum vi til Quebec. N var farangur okkar drifinn r skipinu, og gekk a fljtt. San var hann keyrur vgnum sem hestar gengu fyrir upp tollbina. Hr kom Pll orlksson12 til okkar a taka mti slendingum. N vru merkt upp ntt koffort og pokar okkar. eir sem tluu til Milwaukee mttu n borga upp ntt ferina fr Quebec, vi vrum bnir a borga allt saman Akureyri. Pll leit miki betra fyrir Ontario-menn a fara vestur, en n var ekki hgt vigerar.

eir sem vestur fru vru essir: orlkur fr Strutjrnum me sitt flk, Magns fr Hrappsstum me konu og brn, Jn fr Mjadal me konu og brn, Gumundur fr Mri me konu og brn, Stefn fr Ljsavatni; r Eyjafiri essir: Ptur Thorlacii fr Stokkahlum me sitt flk, Hallgrmur fr Rtsstum me sitt flk, Kristinn lafsson me konu og brn -- og konan fr Reykjavk me sn brn, Gsli fr Mjadal me sna konu, allt 43 menn.

N var okkur skipa inn vagnana, og aut n lestin sta eins og elding.

Ekki er gott a flytja mat jrnbrautum, v rngt er vgnunum, og eru menn heldur svangir, en snemma daginn kemur umsjnarmaur vagnlestarinnar og spyr hvurt menn vilji f a bora, skrifar tluna flkinu og sendir me mlrinum, sem alltaf liggur me jrnbrautinni, til nstu pststva. San lmast hann fram (vagninn) margar ingmannaleiir, anga til a manni er skipa tr vgnunum og nn hs ar sem maturinn er til og allt til reiu, en dinner mltin. g mtti borga 1 dollar fyrir okkur 4 allstaar ar sem vi keyptum mat, og tti gott egar maur gekk svangur fr.

egar vagnlestin lmaist sem mest fram eitt kveld myrkri, l kona Kristins Eyfirings barn, og stansai vagnlestin mean hn var borin inn hs og barni lauga, og vru au hjn ar eftir me brnum snum, og skutu slendingar saman feinum dlum upp kostnainn.

Daginn eftir var vagnlestin tekin sundur og Ontario-menn skildir fr okkur, og var a svo fljtt a vi gtum engan kvatt, og tti okkur srt. Var okkur n kntt aftan ara lest.

Morguninn eftir komum vi landamerki Englendinga og Bandamanna. Er a fljt sem skilur milli, og stendur sinn br hverjum bakka. Hr fr vagnlestin frama fljtinu, og var lestin stytt svoleiis a a vru gjrar rjr rair jafnhlia hvur annari, og frist svo fleki, sem vagnarnir stu , fram fljti og yfirum me gufuvl. arna var vagnlestin okkar komin upp gtur hinum bnum og vi vgnunum.

Hr frum vi r hblum okkar, v n tti a rannsaka farangur okkar, og var a gjrt eftir langa bi, og mtti hver s sem flutti sngurft borga 10 cent. N var haldi aan um mijan dag.

Seint um daginn vrum vi rekin tr vgnunum pststvum og vsa inn strt hs anga til nnur lest kmi, sem tki okkur. arna bium vi fram ntt ar til loksins a hn kom. Var okkur sagt inn aftasta vagninn slendingum, og hfum vi aldrei fengi eins gan vagn allri ferinni.

N var haldi fram alla nttina, anga til dgun um morguninn a lestin st kyrr allt einu, af v str s gufuvagninum hafi brotna. etta var sjlfan hfudaginn. Hr var ein jrnbraut sem vagntrossan st , en ttur skgur beggja megin. g og feinir landar vrum komnir ftur og t, en margir svfu. Dimm oka var . N fr a heyrast til annars gufuvagns smu brautinni eftir. Skipai umsjnarmaur okkar vagnlestar undirmanni snum a ganga eftir brautinni mti lestinni til a gjra eim avart a stoppa, en essi jn svarai illu mti og drattai lti eitt til baka. N s g hvar gufutrlli kom, kallai eg upp a flki reyndi a koma fljtt tr vgnunum, en allt var n ori um seinan. Gubjrg komst nauuglega ofan, en smu svipan kom gufuvagninn aftanundir okkar vagn og braut hann allan a aftan, nsta vagn fyrir framan, svo a ekki sst eftir af honum nema brot eins og lfi manns beggja megin vi jrnbrautina, og rija vagninn fram til mis, og me sama hljp gufan essa brotnu vagna, svo eir fru strax a svina og brenna.

g s ekkert af lndum nema sem t komust me mr, g vissi ekki anna en g mundi ekki framar sj brn mn essu lfi og fjlda slendinga. N gekk eg i-langt framme essari voa sjn, fann eg Stefn minn skginum, berhfaan og blugan hfi og brunninn hndum og ftum, og spuri eg hann hvurt hann hefi s systir sna, og sagi hann a hn vri lengra t skginum, heil og skddu, og fleiri landar.

a er fljtt yfir sgu a fara a gu hafi varveitt alla slendinga fr lfs- og limatjni, en 5 srust meir og minna, sem vru essir: Stefn, Sigurbjrg systir, kona Hallgrms fr Rtsstum og drengur sem au ttu og Eirkur r Eyjafiri, mest hann og Stefn. En a sem d var kona svensks manns og tv brn eirra, anna stlka um tvtugt, sk kona me barni og enskur maur; lifi tvennt af essu me harmkvlum frameftir deginum.

Hr tapaist margt sem menn hfu me sr vgnunum, hattar, skr, teppi, breiur, tskur og margt fleira sem brann, v eir sem nstir vru drifu flki tum gluggana, en skeyttu ekki um anna, sem nttrlegt var.

N var kominn fjldi af bjarmnnum, v rskammt var til nstu pststva. Vru eir sru ltnir vagn samt fleirum og svo leiddur af mnnum heim binn, og vru eir sru fluttir uppi hs til lkninga. San vru fylltir fleiri vagnar af flki og leiddir sama htt af mnnum.

Hr fengum vi svo gar mttkur a r gtu ekki veri betri, vi hefum komi til vina okkar slandi eftir margra ra tleg. g var berhfaur sem arir fleiri. kom til enskur maur gamall og benti hfu mr, en g benti jrnbrautina. skildi [hann] hvar g hefi misst hfufati. gekk hann inni hs og sagi mr a koma lka. Hr tk hann fnan hatt af hfi sr og setti upp mig. Ekki var eg var vi svoleiis gjafir fleiri.

Hr vrum vi ar til seint um daginn a nr gufuvagn var fenginn, sem tti a halda fram me okkur. Var eim sru boi a vera eftir, en allir vildu reyna til a komast fram. Var svo lagt sta, og kom[um vi] um kveldi til vatnsins Michigan. ar frum vi gufuskip um kveldi kl. 9 og komum til Milwaukee kl. 6 um morguninn. ar tku landar okkur vel.

ar vrum vi 9 daga hj Haraldi orlkssyni13 og keyptum hsni og kost, en eir sru vru kostna vagnbrautastjrnarinnar og fengu a auk nokku fyrir verkafall, og svo fengum vi borga a sem vi tpuum vagninum ga.

essa daga sem g var Milwaukee leiddist mr svo, a g hef aldrei teki anna eins t af leiindum. ar er lka s mesti freistingastaur sem g hef komi , og langai mig til a komast t landi a sj og lra vinnu hj bndum. Frum vi svo eftir essa 9 daga gufuvagni 80 enskar mlur norur landi 4 klukkutmum, og kostai ferin fyrir manninn nrri 3 dollara. Stebbi var eftir og Eirkur, v eir vru ekki grnir, en eir sem fru vru essir: Jn fr Mjadal, Magns Gslason, Hallgrmur brir hans.

Frum vi hr til norskra bnda, sinn til hvers; s sem g er hj heitir li Oftelie. Hr er strt plss sem Normenn byggja. Stefn kom hinga eftir rma viku. Strax frum vi a vinna eftir a vi komum hinga mislegt, aldrei saman slendingar, Stefn til og fr, en g oftast heima. Vi erum hr sr hsi og fum sumt hj hsbndanum, en sumt fum vi annarstaar, a sem vi urfum a lifa af, en heldur arf a lifa spart til a gjra ekki miklar skuldir, v vinnulaun eru ltil um ennan tma.

Lauga mn vinnur fyrir sr sjlf. Hn er hj hsbndum okkar (v ekki er anna kvenflk en konan), og ykir ar miki hana vari fyrir a hva hn er hndug sr. aug hafa gefi henni nja sk, og svo er hn fi hj eim.

Einn morgun snemma kom hsbndinn til mn og segir mr a fara til nsta bjar til a reskja. a er sver vinna. a ganga 10 hestar fyrir vlinni, tveir og tveir samsa me jfnu millibili hring utanum stpul sem einn maur stendur upp mijum hestahringnum og keyrir hestana, en eir renna kringum stpulinn n ess a eim s strt; svo er a t bi. En vlin ryur r sr hlminum svo fljtt a rr menn hafa ng me a bera upp hey r honum, en korni kemur a snu leyti eins fljtt rum sta tr henni. Alltjend eru tlf menn vi reskingu. etta er gjrt hj hverjum bnda, og leggja eir saman til ess. Eftir tvo daga vi essa vinnu blgnai g undir hendinni, og grf v og kom t miki af bli og greftri, og hef [g] ekki geta unni mnu.

Hr eru bndur efnair. Hsbndinn er virtur 70 sund dollara ea eigur hans -- svo eru bndur virtir hr allir til skatts -- , og eru margir rkari en hann. Fair hans kom fr Noregi fyrir 26 rum, en 1i 14 ra, og gengu fr Milwaukee, v ngvir vru peningar til a komast ru vsi, og tku hr land, og etta eru eir bnir a gra.

Einu sinni hefi eg fari til kirkju, og var messugjrin rtt eins og slandi, g skildi lti. Normenn eru allteins vel kristnir og slendingar, miklu meiri reglumenn, og bndur hr vinna meira en bndur heima. Flest vinna er hr hr, og gjra mest vlarnar, v a arf a vinna me eim, en r reka eftir, og held eg oli hr aldrei vinnu, sst sumarhitanum, og vildi eg gjarnan vera kominn heim aftur, en svo hefir veri skrifa a fleiri hafi veri fyrsta ri.

Ekki verum vi hr nema til vorsins, v li tlar hsi sem vi erum norsku flki sem hann hjlpar a komast aan og hinga, v Normenn eru alltaf a hjlpa upp landa sna a komast hinga. En lklega verum vi hr einhvurstaar nlgt sumar, en endanum held eg a s form flestra landa a taka land, lklega Nebraska, v ar er ekki nema hlfbyggt, en landkostir gir.

a held eg s gott fyrir alla unga menn slandi, sem einhvurn tma hugsa til a ba, a koma hinga, v ekki urfa eir a vera hr lengi til a eignast dlti. Sama er a segja um einhleypt kvenflk, og hfum vi oft veri bein um stlku. En ekki er eim til neins a koma, sem ekki lkar neinstaar, og ekki heldur eim sem vilja f lttari vinnu.

Framfarir og vinnuvlar og regla llu hr, v get g ekki lst, v a er trlegt fyrir sem aldrei hafa s neitt eins og g.

a tti mr aumt egar Jn14 kom ekki eftir mr til skemmtunar, v a var s maur sem hefi bjargast hr brilega, og vona eg a hann komi seinna n ess g vilji ginna hann til ess.

Eftir veturnturnar kom hrarveur, harka og snjr, sem hlst viku. Svo batnai aftur. N er komi aftur frost og dltill snjr.

Lklega kemur aldrei til Amerlku. held g a vri gott fyrir brn n, v ekki er a ttast a afkomendur manns li hr skort, a er a segja ef eir sem hinga eru komnir komast einhvurstaar brilega niur.

Af v a er kostnaarsamt a koma mrgum brfum han til slands, bi eg ig a lta flki okkar Eyjadals f a sj etta klr, a er a segja ef getur sjlf lesi a, v g tla ekki a lta urfa a segja a arir hefu skrifa a og a, en a bi eg ig fyrir a lta ekki flka klri mnu var.

g bi n hjartanlega a heilsa llum kunningjum mnum og bi gan gu a varveita alla og gefi okkur a sjst og sameinast elfu lfi.

Enda 12. nvember 1873
Gumundur Stefnsson

Af v a eg er ekki binn a senda brfi sta, en hefi frtt r brfi fr slandi sorgarfregn a Helga systir mn s slu, og hugsai jeg ekki a a mundi vera fyrsta frttin a heiman, og r eg a v af, vinur, a senda r brfi, en bi ig a lta a ekki fara neinna milli nema a Eyjadals, v eg hef ekki tk a klra nema eitt brf til ykkar.

g vildi a litli Stebbi15 auminginn vri kominn til mn, v hr er kostnaarminna a lifa en slandi, v eg mynda mr a vi verum aldrei miki skuldug egar veturinn er liinn, v vinnu hfum vi anna slagi og Normenn eru okkur vnir.

Ef sir r frt, held eg a vri gott fyrir ig a fara til Amerku.

Gur gu styrki ig til a stra gu stri num einstingsskap og vinna sigur.

a mlir inn G.S.

Mr gleymdist a segja fr v, a Lauga mn hefir fengi alklna hj hsbndum snum kaup.

Fein stef lt eg fylgja me, sem Stebbi hefir hjlpa mr um eftir systir mna undir nu nafni.

Skrifiru mr, ritaru svo utan : Mr. Gumundur Stefansson
Care of Mr. Ole O. Oftelie

Utica P.O. Dane County. Wisconsin
America. U.S.16

.

__________________________________________________

l Vesturfarar mttu ba margar vikur Akureyri vegna seinkunar skipsins sem tti a flytja til Skotlands, Gumundur og hans flk fr 13. jl tl 4. gst.

2 Gubjrg er kona Gumundar.

3 Walker var kaupmaur Edinborg, sem m.a. keypti saui og hross fr slandi.

4 Gumundur Lambertsen var kaupmaur Reykjavk, umbosmaur Allan-skipaflagsins sem flutti vesturfarana til Amerku.

5 Tryggvi Gunnarsson hafi fyrir hnd Grnuflagsins keypt bpening af vesturfrum og sami um slu drjgum hluta hans til Skotlands. Hross fru me sama skipi og vesturfararnir til Skotlands og sauf sar um hausti.

6 Faregar munu hafa fari um bor Queen a kvldi 4. gst, en skipi ltt akkerum um kl. 2 afarantt 5. gst.

7 Hr mun vera tt vi Grnuflagi.

8 Lauga er eflaust Sigurlaug dttir Gumundar.

9 Hr er tt vi Allan-skipaflagi, sem ht fullu nafni Allan Brothers & Co.

10 Skipi ht fullu nafni Manitoban of Glasgow.

11 essi staur er nefndur Greenwich ferasgu Stephans G. (a.m.k. tgfu hennar), en mun hafa veri Greenock, ltill br t me Clyde-firi.

12 Pll var sonur orlks fr Strutjrnum. Hann hafi flust til Amerku 1872 og undirbj komu slendinga til Wisconsin m.a. me v a tvega eim vinnu hj norskum bndum til ess a eir gtu lrt amersk vinnubrg ur en eir fru sjlfir a ba.

13 Haraldur var brir Pls orlkssonar og hafi fari um lei og hann vestur um haf og sest a Milwaukee.

14 vst er hver Jn s er, sem arna er nefndur, en a kynni a vera Jn Jnsson Mri, 18 vetra, sem 30 rum sar fluttist til Vesturheims me sj brn sn.

15 essi Stebbi er n efa Stefn Kristjnsson, sar skgarvrur Hallormssta og Vglum, en hann var yngsta barn eirra Helgu og Kristjns Mri, rija ri egar mir hans d.

16 Sustu orin, fr „Skrifiru mr“, eru me annari hendi, lklega Stephans G.


Efnisyfirlit Heimildir Tenglar Gestabk Pstur
Ritsjri:  Ritstjrar:  Viar Hreinsson og Jn Karl Helgason
Hfundur meginmls:  Viar Hreinsson
Hnnun og samsetning:  Anna Melste
Vefur c 1999 RV 1999