Adragandi Brautryjendur Landnmi Ntt samflag Ntminn



Samtmaheimildir
- Sollurinn Winnipeg
Blaaskrif r Framfara

Indninn John Ramsey
Guttormur Guttormsson

Bkmenntir
Bndabr Amerku
Brot r leikriti eftir Stephan G. Stephansson

Winnipeg Icelander
Kvi eftir Guttorm Guttormsson

Hvernig g yfirbugai sveitarri
Smsaga eftir Gunnstein Eyjlfsson

Vitl
Tunguml Vestur-slendinga
Kristinn Oddsson og fleiri

Indnasgur
Haraldur Sigmar og Gujn rnason

Sollurinn Winnipeg
Blaaskrif Framfara fr rinu 1879

Hr eftir fer upphaf greinar sem ritu var 12. tlubla 2. rgangs Framfara ri 1879 um slendinga Winnipeg, einkum sem bjuggu Shantytown. greininni er hneykslast lferni manna ar. Skmmu sar birtist svar „Sjantaba“. Svari var reynda klemmt milli andsvars ritstjrnar Framfara og bts r nafnlausu brfi til blasins um drykkjuskapinn Winnipeg.

slendingar Winnipeg.

Einsog kunnugt er, dvelur fjldi slendinga bi karla og kvenna Winnipeg. Sumir eru ar alltaf stugt, en arir eru komandi og farandi, sem dvelja ar a eins um tma og tma til a leita atvinnu. Eins og sjest af brjefkafla eim, er birtist blai essu fr einum af eim slendingum, sem eru Winnipeg, er tluverur fjelagsskapur meal landa vorra ar. ar eru msir gir drengir, sem gjra sitt til a halda uppi fjelagsskapnum og stunda a, er lndum m vera til gagns og sma. En v miur mun a sannast hjer, a a er misjafn sauur mrgu fje. Vjer heyrum aptur og aptur, a sumir af lndum vorum ar efra eyi meir og minna af tmanum ijuleysi, vinni reyndar tma og tma, en liggi svo ess milli ijuleysi, mean a er a eyast, sem eir hafa afla sjer, og a eigi sjerilagi heima hj eim, sem ba hinum svonefndu „sjntum“ (shantees) ea timburskrum skammt fr Rau, auk ess sem eir eyi meir og minna af fje og tma drykkjustofum bnum sjlfum. Vjer vonum, a a sjeu ekki nema fir, sem temja sjer slkt httalag; vera kann einnig a meira sje or gjrt heldur en er raun og veru, en llum liggur augum uppi, hversu niurdragandi slkt lf hltur a vera bi fyrir sl og lkama, og hversu slkir menn smtt og smtt missa allt rek og kjark til a hafa sig upp r essu og stunda eitthva sem fegra og betra er, til a geta ori, sem menn kalla, menn me mnnum; og vera endanum nr hfilegir mannlegu fjelagi; auk ess m nrri geta, hversu miklu ori slkt httalag - tt ekki vru nema feinir sem a ika, - kemur slendinga augum annara ja, v mrgum httir optast til a dma tlendinga eptir a eins fum dmum, og eigna svo heilli j a, sem rauninni aeins heima hj fum einstaklingum. Vjer vonum v fastlega, a landar sji svo sma sinn, a slk httsemi hverfi meir og meira, og eir finni hversu affaraslla a er og kristnum mnnum smra, a stunda arflega vinnu, ea verja eim tma, sem aflgu er, sjer til menntunar a einhverju leyti.

- - -

Til Sjantaba.

a furar oss mikillega a jafn margir landar vorir og jafn skynsamir og vjer tlum a msir eirra sjeu, sem standa undir eptirfarandi grein, skyldu geta lagst eitt me a sja saman grein, sem er eins bgborin skynsemismlegu tilliti og essi er, og - a sem tyfir tekur - halda v fast fram, a hn yri tekin blai, eptir a vjer hfum lti ljsi lit vort um hana, og gefi eim vinsamlega bendingar v efni. Eins og allir lesendur Framfara munu muna, var grein s, er ritgjr essi a vera svar upp ea vrn mti, skrifu til ess a sna lndum vorum Winnipeg, hversu miki eir gtu unni sjer og j sinni til smdar og frama, ef eir kostuu verulega kapps um. Vjer tkum jafnframt fram, hva msir landar vorir ar efra gjru til a efla fjelagsskap, gagn og sma sn meal, en svo var heldur ekki duli, hvaa or fri af sumum lndum ar, eptir v sem vjer heyrum, og sem v miur er allt of satt. Or au, er hinir svonefndu „sjantabar“ virast einkum hafa foki upp vi, viljum vjer tilfra hjer, svo a allir sji hversu stulaust a er fyrir hvern heiviran mann a styggjast taf eim. au hlja annig:

Vjer heyrum aptur og aptur, a sumir af lndum vorum ar efra eyi meira og minna af tmanum ijuleysi, vinni reyndar tma og tma, en liggi svo ess milli ijuleysi, mean a er a eyast, sem eir hafa afla sjer, og a eigi sjerlagi heima hj eim, sem ba hinum svonefndu „sjntum“ ea timburskrum vi Rau, auk ess sem eir eyi meir og minna af tma og f drykkjustofum bnum sjlfum.

Hjeraf ma sj a vjer hfum aldrei „bori eim sjantabum a brn“ ea fullyrt a einmitt eir eyddu a miklu leyti lfi snu ijuleysi og drykkjuskap, heldur aeins geti um hvaa or fri af sumum lndum vorum Winnipeg, og nefndum , sem byggju „sjntunum“, mefram til ess, a eir fengju tkifri til a bera slkan orrm af sjer, ef eir vru ekki slku marki brenndir. Vjer kvumst ennfremur ( grein vorri) vona, a a vri ekki nema fir, sem annig hguu sjer og seinna ( greininni) gtum vjer ess til, a meira kynni a vera or gjrt heldur en vri raun og veru; svo fjarri var oss a lta alla - eins , sem heivirir og reglusamir eru, sem svallara - eiga skili ml. Og meira a segja, n samsinnir einmitt einn af eim, sem standa undir svarinu (Jakob Eyfjrd) a, sem vjer hfum bori fram eptir orrmnum um suma landa vora Winnipeg brjefi 10. ma, ar sem hann skar eptir inntku greinarinnar bla vort. Hann segir nefnil. „a a kunni a eiga sjer sta meal slendinga Winnipeg a eir eyi tmanum ijuleysi og drykkjuskap“, jafnframt og hann kvest mega fullyra a eir bi ekki „sjntunum.“ A etta v miur er allt of satt og slarki er ekki neinum smum stl, snir einnig brjefkafli fr Winnipeg, er kemur eptir grein eirra sjantaba. En a er gleilegt jafnframt a heyra og sj, a allir betri landar hafa andstygg slku, svo a a er vonandi a slkt athfi eigi sjer ekki langan aldur, ea a minnsta kosti veri aldrei almennt meal landa vorra, tt bast megi vi a v miur veri einhverjir eir dmar innanum, sem hvorki hira um sma sinn, jar sinnar nje lands.

[Svar „Sjantaba“]

12. tlubl. 2. rgangi Framfara, stendur grein me fyrirsgn „slendingar Winnipeg“. Vjer ltum greinina eptir hr. ritstjrann sjlfan, tt lklegt sje, ar sem hann ber oss brn a vjer eyum a miklu leyti lfi voru ijuleysi og drykkjuskap. Vjer getum fullvissa hr. ritstjrann um, a hvorki hann nje slurberi hans geta sanna ennan hraklega hrur oss, v vjer (allir hinir svoklluu slensku sjantabar) vinnum egar vjer getum og erum frir af a venja komur vorar drykkjuhs bjarins. Vilji hr. ristjrinn a vjer snnum afskun vora me vottorum nokkurra bjarba, erum vjer fsir til ess; vjer verum v a lta a hr. ritstjrinn sverti oss ranglega augum allra lesenda Framfara, sem ekki ekkja oss, en vjer vonum fastlega a hr. ritstjrinn sji svo sma sinn, a slk httsemi hverfi meir og meir, og hann finni a a smir ekki kristnum mnnum a sverta nungann me snnum hrri og eir, sem slkt gjra, standa ekki hrri trppu mannlegu fjelagi, ef rjett er liti.

Winnipeg 7. mars 1879

Jakob Eyfjrd, Slvi Slvason, S. Rgnvaldsson, Hallgrmur Hlm, Fririk Sigurbjrnsson, Erlendur rnason, Stefn Stefnsson, Pll Gunnlaugsson, Sigurgeir orfinnsson, Jhannes Jnasson.

Sjantabar

r brjefi fr Winnipeg dags. 23. ma.

„Talsver regla vigengst meal slendinga hjer, einkum hsi v, er nefnt er slendingahs, sem Saura-Gsli n leigir. ar eru dans- og slark samkomur opt hverju kveldi, og eru lgreglujnar farnir a hafa auga v. Lka eru betri landar hjer farnir a amast vi essu, v a kemur ori heild sinni, og hefir veri vanda um vi Gsla. Haldist etta framvegis, munu einhverjir slendinga kra Gsla. Hann var annars nlega settur inn, v hann l fullur gtunni.“


Efnisyfirlit Heimildir Tenglar Gestabk Pstur
Ritsjri:  Ritstjrar:  Viar Hreinsson og Jn Karl Helgason
Hfundur meginmls:  Viar Hreinsson
Hnnun og samsetning:  Anna Melste
Vefur c 1999 RV 1999