Páll Þorláksson beið í Quebec eftir stóra hópnum sem fór frá Akureyri sumarið 1873. 115 manns fóru til Rousseau í Muskoka héraði í Ontario, Kanada og tóku boði kanadískra yfirvalda um ókeypis flutning þangað. 50 manns fóru með Páli til Wisconsin þar sem þeir fengu vinnu hjá bændum til þess að læra búskap í nýju landi. Sumir þeirra námu land í Shawano sýslu í Wisconsin árið eftir. Þeir fluttu þó til Norður Dakota árið 1880. Hins vegar biðu margvíslegir erfiðleikar landnemanna í Muskoka, enda voru þar engir landar til að hjálpa þeim. Þeir stofnuðu nýlendu í Cardwell, Muskoka, en landið var ekki gott til búskapar. Sumir fengu vinnu við skógarhögg, aðrir voru atvinnulausir í Rousseau. Þeim var lánað fé og Páll Þorláksson safnaði fé handa þeim meðal Norðmanna í Wisconsin. Næsta ár hurfu þeir á braut, en Sigtryggur Jónasson hafði leitað að landi sem hentaði til að stofna nýlendu. Þegar 375 Íslendingar komu vestur árið 1874 var gerð tilraun til landnáms í Kinmount, norðan við Toronto. Jóhannes Arngrímsson fór á vegum stjórnar Nova Scotia með hóp fólks til að nema land í Elgshæðum (Mooselands Heights) í Nova Scotia, sem sumir Íslendingar kölluðu Markland. Þannig settist allur þessi hópur að í Kanada, en hvorugt landnámið lánaðist, þótt það entist nokkuð lengur í Nova Scotia. Um 30 börn og 10 fullorðnir munu hafa látist vegna hinna erfiðu aðstæðna í Kinmount.

Fyrstu íslensku landnemarnir taka land í Gimli, 21. október 1875.
Teikning á gömlu póstkorti.

Um vorið voru menn sendir frá Kinmount í leit að betri stað. Sigtryggur Jónasson, Einar Jónasson og séra John Taylor mynduðu sendinefnd með stuðningi Kanadastjórnar til að líta á hin frjósömu lönd í Rauðárdalnum í Manitoba. Þar hafði verið numið nokkuð land en menn óttuðust óbyggð svæði þar fyrir norðan vegna kulda og meintrar grimmdar indíána. John Taylor var af engilsaxneskum uppruna, en hafði kynnst Íslendingunum í Kinmount og fékk slíkan áhuga fyrir þeim að hann var með þeim síðan. Þetta sumar gekk versta engisprettuplága í sögu Manitoba. Nefndin valdi að lokum stað 70 mílur norðan við Winnipeg, þar sem bærinn Gimli er nú. Landnámssvæðið náði norður að fljóti því sem fékk nafnið Íslendingafljót. Reyndar var þetta norðan við Manitoba, í Keewatin héraði, og að mestu óbyggt af öðrum en indíánum sem bjuggu norðan árinnar. Íslendingarnir voru að leita að landi fyrir blandaðan búskap. Þarna voru miklir skógar og því gnægð timburs, og þar var land sem hentaði til túnræktar og akuryrkju, nægur fiskur í vatninu, ávextir og villibráð í skógunum, greiðar samgöngur til Winnipeg eftir vatninu og ánni, og þar voru engar engisprettur. Svæðið virtist vera hentugt til að stofna nýlendu, og með stuðningi stjórnvalda fluttist þangað rúmlega 200 manna hópur Íslendinga haustið 1875. Hópurinn taldi upphaflega 285 manns, en nokkrir urðu eftir í Winnipeg. Margvíslegir erfiðleikar mættu þeim á leiðinni, meðal annars hafði láðst að útvega þeim kýr eins og lofað hafði verið. Þeim tókst þó að nema land seint í október, og þá lá mest á að koma yfir fólkið bjálkakofum sem aðeins fáir kunnu að byggja. Fyrst var byggt bjálkahús fyrir einn leiðtoganna, það varð síðar geymsluhús og miðstöð. Síðan voru byggðir 30 litlir kofar vegna þess að aðeins voru til 30 ofnar, og því urðu 2-3 fjölskyldur að búa í hverjum kofa.

Hungur og kuldi surfu að fyrsta veturinn, veiðar í vatninu gengu illa, auk þess sem mjólkurskorturinn var tilfinnanlegur. Allmargir létust þennan vetur, einkum ung börn. Um jól var stofnaður skóli, og nokkur tölublöð komu út af handskrifuðu blaði sem fékk nafnið Nýi Þjóðólfur. Auk þess var reynt að halda uppi skemmtanalífi við þessar aðstæður. Samtímalýsing Jóhanns Briem á þessu tímabili sýnir vel þá erfiðleika sem landnemarnir þurftu að glíma við.

Árið eftir kom stór hópur frá Íslandi, og veturinn þar á eftir var tími fórna og sigra. Yfir hundrað manns létust í bólusóttarfaraldri sem varð til þess að svæðið varð að vera í sóttkví í hálft ár. Þrátt fyrir hörmungarnar hittust nokkrir menn hinn 22. janúar 1877 til að ræða stofnun blaðs, sem verður að teljast nokkur bjartsýni miðað við aðstæður. Blaðið Framfari var samt stofnað, keypt var prentsmiðja með íslenskum stöfum og fyrsta tölublaðið var prentað í bjálkakofa að Lundi, þar sem Riverton er nú, 1. september 1877. Það kom út þrisvar í mánuði og var fjórar síður á lengd.

Í fyrsta tölublaði Framfara er fjallað um þau málefni sem heitast brunnu á íslensku landnemunum. Viðhald máls og þjóðernis voru lykilatriði, en forsendur þess voru tvær, að mati manna: íslensk nýlenda og útgáfa blaðs á íslensku. Þetta þýddi þó ekki að Íslendingarnir vildu einangra sig, því þeir voru móttækilegir fyrir hinum nýja heimi og vildu laga sig að honum.

Yfirlitsmynd frá Gimli árið 1906.
Ljósmyndasafn Reykjavíkur