|
Nútíminn og ræturnar
Winnipeg og Nýja Ísland urðu áfram helstu miðstöðvar íslenskra innflytjenda. Málið hélst lengur
í dreifbýlishéruðum, þar er enn nokkur fjöldi fólks sem talar íslensku. Hinir fyrstu sem settust
að í Winnipeg voru flestir svo fátækir að þeir byggðu litla kofa, "shanties" sem mynduðu um skeið
hverfið Shantytown. Fyrstu
áratugina var litið niður á innflytjendurna, einkum hina fátæku. En mörgum vegnaði vel og leið þeirra upp á við í samfélaginu varð greiðari en margra annarra
þjóðarbrota, að mati vestur-íslenska mannfræðingsins John Matthiasson (1989). Hann segir að Íslendingar hafi staðið hátt í goggunarröð
þjóðarbrotanna af ýmsum ástæðum. Þeir voru taldir virkir þátttakendur í hinum hraða vexti Winnipeg undir lok
nítjándu aldar og nutu nokkurrar virðingar af þeim sökum. Þeir bjuggu í sérstöku hverfi, West End. Það var
ekki lokað fyrir fólki af öðrum uppruna, en innan marka þess héldu Íslendingarnir við máli og siðum, um leið og þeir tóku virkan þátt í opinberu
lífi borgarinnar nánast jafnfætis fólki af engilsaxneskum uppruna.

Vestur-íslensk fjölskylda á góðum degi.
Ljósmyndasafn Reykjavíkur
Fjöldi Íslendinga í Winnipeg og Nýja Íslandi var nægilegur til að halda uppi verulegri menningarstarfsemi, þ.m.t. bóka- og blaðaútgáfu sem náði til fjarlægari landnámssvæða. Reyndar komu íslenskar bækur út í Vesturheimi og rit Vestur-Íslendinga áttu sér markað á Íslandi.
Oft einkennast landnemasamfélög í senn af íhaldssemi og framsækni. Það átti einnig við um samfélag Íslendinga
í Vesturheimi. Þeir aðlöguðust öðrum þjóðum tiltölulega fljótt og urðu eðlilegur hluti samfélagsins,
en um leið tókst þeim að varðveita menningarlega sjálfsmynd í nokkrar kynslóðir. Kanadamenn af íslenskum ættum halda enn hópinn, þrátt fyrir að vesturferðunum hafi lokið að mestu við upphaf
fyrri heimsstyrjaldarinnar. Sú kynslóð vestanhafs
sem hafði fótfestu í báðum tungumálunum, íslensku og ensku, var fær um að skrifa ítarlega sögu vesturferðanna.
Í skrifum þeirra er augljós viðleitnin til að sanna verðleika Íslendinganna, til að mynda hátt hlutfall menntamanna borið saman við aðra þjóðernishópa.

Hafnaboltalið Geysisbyggðar árið 1920.
Ljósmyndasafn Reykjavíkur
Þjóðræknisfélag Íslendinga í Vesturheimi (The Icelandic National League of North America) var stofnað 1919.
Það hefur deildir í Manitoba, Saskatchewan, Alberta, British Columbia, Ontario, Seattle, Minnesota,
Wisconsin og Norður Dakota. Eitt helsta baráttumál félagsins var að stofna til íslenskukennslu við Manitobaháskóla og hófst árangursrík fjársöfnun í því augnamiði árið 1926. Stofnun deildarinnar var tilkynnt formlega 30. mars
1951. Við deildina eru kennd íslenskt mál og bókmenntir, auk sögu og bókmennta Vestur-Íslendinga.
Íslenska bókasafnið myndar sérstaka deild innan bókasafns Manitobaháskóla og er næst stærsta íslenska
bókasafnið í Norður Ameríku, á eftir safni Cornell-háskóla í Íþöku. Safnið geymir mikið af vestur-íslenskum
bókmenntum, fræðiritum og íslenskum bókmenntum. Þar eru geymd einkabókasöfn Stephans G. Stephanssonar og
Guttorms J. Guttormssonar. Einnig er kennd íslenska við Viktoríu-háskóla í Bresku Kólumbíu og lögðu rækt við tengsl við Ísland.
Blöðin Heimskringla og Lögberg voru sameinuð árið 1959 og það blað kemur enn út undir heitinu Lögberg
Heimskringla. Það flytur fréttir, fróðleik og skoðanaskipti. Það er skrifað á ensku en einnig er nokkuð
efni á íslensku. Tímaritið The Icelandic Canadian hefur komið út frá árinu 1942, fyrsti ritstjóri þess var
skáldkonan Laura Goodman Salverson. Það flytur margvíslegan fróðleik, bókmenntir og fræðilegt efni sem
tengist Íslandi og Vestur-Íslendingum.
|