A­dragandi Brautry­jendur Landnßmi­ Nřtt samfÚlag N˙tÝminn



SamtÝmaheimildir
Au­nuleysis- hljˇmkvi­an
Bill Holm

┴varp fjallkonunnar
═slendingadagurinn Ý Gimli 1944

Bˇkmenntir
Ljˇ­
Kristjana Gunnars

Sˇlfiskurinn
David Arnason

Vi­t÷l
Leyndardˇmur vÝnartertunnar
┌r ˙tvarps■ßttum R┌V frß 1996

N˙tÝminn og rŠturnar

Winnipeg og Nřja ═sland ur­u ßfram helstu mi­st÷­var Ýslenskra innflytjenda. Mßli­ hÚlst lengur Ý dreifbřlishÚru­um, ■ar er enn nokkur fj÷ldi fˇlks sem talar Ýslensku. Hinir fyrstu sem settust a­ Ý Winnipeg voru flestir svo fßtŠkir a­ ■eir bygg­u litla kofa, "shanties" sem myndu­u um skei­ hverfi­ Shantytown.

Fyrstu ßratugina var liti­ ni­ur ß innflytjendurna, einkum hina fßtŠku. En m÷rgum vegna­i vel og lei­ ■eirra upp ß vi­ Ý samfÚlaginu var­ grei­ari en margra annarra ■jˇ­arbrota, a­ mati vestur-Ýslenska mannfrŠ­ingsins John Matthiasson (1989). Hann segir a­ ═slendingar hafi sta­i­ hßtt Ý goggunarr÷­ ■jˇ­arbrotanna af řmsum ßstŠ­um. Ůeir voru taldir virkir ■ßtttakendur Ý hinum hra­a vexti Winnipeg undir lok nÝtjßndu aldar og nutu nokkurrar vir­ingar af ■eim s÷kum. Ůeir bjuggu Ý sÚrst÷ku hverfi, West End. Ůa­ var ekki loka­ fyrir fˇlki af ÷­rum uppruna, en innan marka ■ess hÚldu ═slendingarnir vi­ mßli og si­um, um lei­ og ■eir tˇku virkan ■ßtt Ý opinberu lÝfi borgarinnar nßnast jafnfŠtis fˇlki af engilsaxneskum uppruna.


Vestur-Ýslensk fj÷lskylda ß gˇ­um degi.
Ljˇsmyndasafn ReykjavÝkur

Fj÷ldi ═slendinga Ý Winnipeg og Nřja ═slandi var nŠgilegur til a­ halda uppi verulegri menningarstarfsemi, ■.m.t. bˇka- og bla­a˙tgßfu sem nß­i til fjarlŠgari landnßmssvŠ­a. Reyndar komu Ýslenskar bŠkur ˙t Ý Vesturheimi og rit Vestur-═slendinga ßttu sÚr marka­ ß ═slandi.

Oft einkennast landnemasamfÚl÷g Ý senn af Ýhaldssemi og framsŠkni. Ůa­ ßtti einnig vi­ um samfÚlag ═slendinga Ý Vesturheimi. Ůeir a­l÷gu­ust ÷­rum ■jˇ­um tilt÷lulega fljˇtt og ur­u e­lilegur hluti samfÚlagsins, en um lei­ tˇkst ■eim a­ var­veita menningarlega sjßlfsmynd Ý nokkrar kynslˇ­ir. Kanadamenn af Ýslenskum Šttum halda enn hˇpinn, ■rßtt fyrir a­ vesturfer­unum hafi loki­ a­ mestu vi­ upphaf fyrri heimsstyrjaldarinnar. S˙ kynslˇ­ vestanhafs sem haf­i fˇtfestu Ý bß­um tungumßlunum, Ýslensku og ensku, var fŠr um a­ skrifa Ýtarlega s÷gu vesturfer­anna. ═ skrifum ■eirra er augljˇs vi­leitnin til a­ sanna ver­leika ═slendinganna, til a­ mynda hßtt hlutfall menntamanna bori­ saman vi­ a­ra ■jˇ­ernishˇpa.


Hafnaboltali­ Geysisbygg­ar ßri­ 1920.
Ljˇsmyndasafn ReykjavÝkur

Ůjˇ­rŠknisfÚlag ═slendinga Ý Vesturheimi (The Icelandic National League of North America) var stofna­ 1919. Ůa­ hefur deildir Ý Manitoba, Saskatchewan, Alberta, British Columbia, Ontario, Seattle, Minnesota, Wisconsin og Nor­ur Dakota. Eitt helsta barßttumßl fÚlagsins var a­ stofna til Ýslenskukennslu vi­ Manitobahßskˇla og hˇfst ßrangursrÝk fjßrs÷fnun Ý ■vÝ augnami­i ßri­ 1926. Stofnun deildarinnar var tilkynnt formlega 30. mars 1951. Vi­ deildina eru kennd Ýslenskt mßl og bˇkmenntir, auk s÷gu og bˇkmennta Vestur-═slendinga.

═slenska bˇkasafni­ myndar sÚrstaka deild innan bˇkasafns Manitobahßskˇla og er nŠst stŠrsta Ýslenska bˇkasafni­ Ý Nor­ur AmerÝku, ß eftir safni Cornell-hßskˇla Ý ═■÷ku. Safni­ geymir miki­ af vestur-Ýslenskum bˇkmenntum, frŠ­iritum og Ýslenskum bˇkmenntum. Ůar eru geymd einkabˇkas÷fn Stephans G. Stephanssonar og Guttorms J. Guttormssonar. Einnig er kennd Ýslenska vi­ ViktorÝu-hßskˇla Ý Bresku KˇlumbÝu og l÷g­u rŠkt vi­ tengsl vi­ ═sland.

Bl÷­in Heimskringla og L÷gberg voru sameinu­ ßri­ 1959 og ■a­ bla­ kemur enn ˙t undir heitinu L÷gberg Heimskringla. Ůa­ flytur frÚttir, frˇ­leik og sko­anaskipti. Ůa­ er skrifa­ ß ensku en einnig er nokku­ efni ß Ýslensku. TÝmariti­ The Icelandic Canadian hefur komi­ ˙t frß ßrinu 1942, fyrsti ritstjˇri ■ess var skßldkonan Laura Goodman Salverson. Ůa­ flytur margvÝslegan frˇ­leik, bˇkmenntir og frŠ­ilegt efni sem tengist ═slandi og Vestur-═slendingum.

Efnisyfirlit Heimildir Tenglar Gestabˇk Pˇstur
Ritsjˇri:  Ritstjˇrar:  Vi­ar Hreinsson og Jˇn Karl Helgason
H÷fundur meginmßls:  Vi­ar Hreinsson
H÷nnun og samsetning:  Anna Melste­
Vefur c 1999 R┌V 1999